Rust’ta metinlerle çalışmaya başlayanların karşısına kısa sürede iki oyuncu çıkar: String ve &str. İlk bakışta ikisi de yazı tutuyor gibi görünür; ancak bellek yönetimi, sahiplik ve boyut açısından aralarında önemli farklar vardır. Bu ayrımı anlamak, hem gereksiz kopyalamaları önler hem de Rust’ın ödünç alma sistemini çok daha anlaşılır hâle getirir.
``
İki Farklı Metin Görünümü
String, UTF-8 kodlanmış metni heap üzerinde saklayan, büyüyüp küçülebilen ve verisinin sahibi olan bir koleksiyondur. Yapısal olarak Vec<u8> ile benzer bir mantığa sahiptir ve üç temel bilgi taşır:
- Heap üzerindeki veriyi gösteren işaretçi
- Kullanılan bayt sayısını belirten uzunluk
- Ayrılmış toplam alanı belirten kapasite
Bu ilişkiyi kabaca şöyle gösterebiliriz:
\[0 \leq \text{length} \leq \text{capacity}\]Metne yeni karakterler eklendiğinde uzunluk kapasiteyi aşarsa daha büyük bir bellek alanı ayrılır ve mevcut veri taşınabilir. Dolayısıyla büyütme işlemi her zaman ücretsiz değildir.
str ise dinamik boyutlu bir türdür; derleme anında kaç bayt tutacağı bilinmez. Bu nedenle çoğunlukla doğrudan str değil, &str biçiminde kullanılır. Bir &str, metin verisine işaret eden ödünç alınmış bir görünüm ile görünümün bayt uzunluğundan oluşur. Verinin sahibi değildir ve kapsam sona erdiğinde metni serbest bırakmaz.
| Özellik | String |
&str |
|---|---|---|
| Sahiplik | Verinin sahibidir | Veriyi ödünç alır |
| Boyut | Değişebilir | Görünüm boyunca sabittir |
| Bellek | Genellikle heap | Heap, stack veya program verisi olabilir |
| Yapı | İşaretçi, uzunluk, kapasite | İşaretçi, uzunluk |
| Tipik kullanım | Metin üretmek ve değiştirmek | Metni okumak ve fonksiyonlara aktarmak |
Oluşturma ve Ödünç Alma
Aşağıdaki örnekte değiştirilebilir bir String oluşturuluyor, büyütülüyor ve ardından bu veriye &str görünümü alınıyor:
fn kelime_sayisi(metin: &str) -> usize {
metin.split_whitespace().count()
}
fn main() {
let mut mesaj = String::from("Merhaba");
mesaj.push_str(", Rust dünyası!");
let gorunum: &str = &mesaj;
println!("{}", gorunum);
println!("Kelime: {}", kelime_sayisi(&mesaj));
}
kelime_sayisi parametresinin &str olması önemlidir. Böylece fonksiyon hem String içinden alınan dilimleri hem de doğrudan yazılmış metin sabitlerini kabul eder. &String kullanmak mümkün olsa da daha az esnek bir API ortaya çıkarır.
UTF-8: Karakter Sayısı Bayt Sayısı Değildir
Rust stringleri geçerli UTF-8 olmak zorundadır. ASCII karakterleri genellikle bir bayt kullanırken Türkçe karakterler veya emojiler birden fazla bayt kullanabilir. Bu nedenle genel olarak:
\[\text{bayt sayısı} \geq \text{Unicode karakter sayısı}\]fn main() {
let metin = "çağrı 🦀";
println!("Bayt: {}", metin.len());
println!("Karakter: {}", metin.chars().count());
}
Buradaki len() kullanıcıların gördüğü karakterleri değil, UTF-8 baytlarını sayar. Rust’ın metin[0] biçiminde indekslemeye izin vermemesinin nedeni de budur: Bir bayt her zaman bağımsız bir karakter anlamına gelmez.
Dilimleme yapılırken sınırların geçerli UTF-8 karakter sınırlarına denk gelmesi gerekir:
let metin = String::from("İstanbul");
let parca = &metin[0..2]; // "İ", UTF-8 içinde iki bayttır
println!("{}", parca);
Yanlış bir bayt sınırı çalışma zamanında paniğe yol açabilir. Güvenli karakter işleme için chars(), bayt işleme için bytes() kullanılmalıdır.
Hangisini Seçmeliyiz?
Yeni metin oluşturacak, birleştirecek veya değiştirecekseniz String doğru araçtır. Yalnızca mevcut metni okuyacak bir fonksiyon yazıyorsanız &str tercih etmek daha esnek ve ekonomiktir. Kısacası String metnin ev sahibi, &str ise anahtarı geçici olarak teslim edilmiş misafiridir. UTF-8 de evin oda planıdır; bayt sınırlarını bilmeden duvarı kırmaya çalışırsanız Rust güvenlik görevlisini, yani paniği, çağırır.
Yorumlar